Tenis dla niewidomych

„Tysiącmilowa podróż zaczyna się od pierwszego kroku” – Konfucjusz

Przystosowaniem tenisa ziemnego do potrzeb osób z dysfunkcją wzroku zajął się niewidomy Japończyk Miyoshi Takei. Wiele lat zajęło mu opracowanie specjalnej dźwiękowej piłki, której konstrukcja umożliwia lokalizację jej przez niewidomego. Nikt nie podejrzewał, że pomysł zyska tak dużą popularność. Pierwsze zawody o tytuł najlepszego niewidomego tenisisty odbyły się w Japonii w 1990 r. w Narodowym Centrum Rehabilitacyjnym dla Niepełnosprawnych. Obecnie w Japonii działa wiele klubów w ramach, których prowadzone są zajęcia z tenisa dla osób niewidomych. W Europie największą popularność zyskał ten sport w Wielkiej Brytanii. Od 2007 roku organizowane są tam coroczne zawody. Ostatni turniej odbył się w październiku 2015 r. na terenie National Tennis Centre w Londynie. Według danych Tennis Foundation na terenie Wielkiej Brytanii jest 500 czynnych graczy w dysfunkcją wzroku.

W Stanach Zjednoczonych propagowaniem dyscypliny zajął się ośrodek Perkins School for the Blind w Watertown, znajdujący się w stanie Massachusetts. 

Do zeszłego roku w Polsce ta dyscyplina nie była uprawiana przez niewidomych. Wprowadzenie jej wymaga ogromnego zaangażowania i determinacji. Chętnych do nauki gry w tenisa wśród osób z dysfunkcją wzroku nie brakuje, ale nie ma instruktorów i trenerów potrafiących pracować z niewidomymi. Konieczne jest przeszkolenie kadry i zdobycie środków na sprzęt i wyposażenia miejsc do treningów.

Rehabilitacja osób z dysfunkcją wzroku poprzez zajęcia z tenisa ziemnego

Znane jest powszechnie określenie wielkiego filozofa francuskiego Pascala, który w XVII wieku stwierdził: „Ruch to życie, bezruch to śmierć”.
Sport działa na rzecz poprawy samopoczucia osób niepełnosprawnych w dwojaki sposób – poprzez zmianę tego, co myśli i czuje społeczeństwo o osobach niepełnosprawnych i poprzez zmianę tego, co osoby niepełnosprawne myślą i czują o sobie. Z pomocą sportu następuje zmniejszenie izolacji osób niepełnosprawnych i integracja w życie społeczeństwa.

Szczególna grupa to osoby niewidome i słabowidzące. Są oni często pozbawieni możliwości podjęcia aktywności fizycznej ze względu na różnego rodzaju bariery, które stawia otaczające środowisko. Muszą pokonywać ograniczenia psychiczne wynikające z lęku przed nieznaną sytuacją i obawą przed uszkodzeniem ciała. Dla większości osób niewidomych brak bodźców wzrokowych wpływa na stymulację narządów ruchu, co utrudnia koordynację ruchową, powoduje opóźnienia w rozwoju motorycznym i zaburzenia biochemiczne.

Najważniejszym zadaniem rehabilitacji jest uświadomienie niewidomym, co powoduje bezruch, to zachęci ich do podjęcia wysiłku. Niewidomi poprzez aktywne zajęcia ruchowe wykształcają i doskonalą takie umiejętności jak: zachowanie równowagi w każdej sytuacji, poruszanie się po każdym terenie, szybkie zmiany kierunku, orientacja w przestrzeni zamkniętej i otwartej oraz bezpieczeństwo upadków.

Tenis jest jednym z najtrudniejszych sportów dla osób niewidomych, ale przynosi wyjątkowe nagrody. Jeden z amerykańskich instruktorów John Healy powiedział:
„Jest to sport, który był dostępny tylko dla ludzi widzących, jeśli niewidomy zdecyduje się go uprawiać wzrasta jego poczucie wartości”. Człowiek z upośledzonym wzrokiem może robić wszystko, tylko musi uwierzyć we własne możliwości. Trening tenisowy działa nie tylko na ciało, ale także na umysł.

William R. Wiener, ekspert w dziedzinie orientacji i mobilności dla niewidomych, który jest dziekanem studiów podyplomowych na Uniwersytecie Karoliny Północnej, uważa, że gra w tenisa ma ogromne znaczenie w ćwiczeniu tempa i swobody w poruszaniu się.
Często ludzie z dysfunkcją wzroku wiele lat unikali jakiejkolwiek aktywności ruchowej
pogłębiając swoje ograniczenia, dlatego też przed przystąpieniem do nauki gry w tenisa należy przygotować przyszłych zawodników prowadząc zajęcia usprawniające, które są rodzajem rehabilitacji ruchowej.

Autorzy artykułu „Postawa ciała osób niewidzących” w czasopiśmie „Fizjoterapia” twierdzą, że, ze względu na fakt występowania u wszystkich osób z dysfunkcją wzroku wad postawy, w pierwszej kolejności należy pracować nad wytworzeniem odpowiedniego gorsetu mięśniowego, przez ćwiczenia wzmacniające mięśnie grzbietu, brzucha i pośladów oraz ćwiczenia antygrawitacyjne. Następnie, należy prowadzić zajęcia rozwijające ogólną sprawność z uwzględnieniem typowych ćwiczeń dla graczy w tenisa.

 
 

ADAPTACJA TENISA DLA NIEWIDOMYCH

Typ rakiet – do gry są używane krótsze i lżejsze rakiety. Międzynarodowa Federacja Tenisa (ITF) uznała następujące wymiary rakiet w zależności od klasyfikacji do grupy:
– B1 rakieta maksymalna wynosi 23 cali
– B2-B3 rakieta maksymalna wynosi 25 cali

Zasady ITF
– „Gotowi” jeśli odpowiedź twierdząca polecenie „grać”
– Zakaz woleja . Wolej (ang. volley) to uderzenie grane z powietrza przed odbiciem się piłki od podłoża najczęściej w pobliżu siatki, zazwyczaj ze sztywnym nadgarstkiem
– Jeśli piłka uderza gracza wewnątrz pola gry przed pierwszym odbiciem, to punkt dla przeciwnika
– Jeśli piłka uderza gracza spoza pola gry przed pierwszym odbiciem, to punkt dla zawodnika

Ilość odbić
– B1, B2 piłka może się odbić na korcie 3 razy
– B3 piłka może się odbić na korcie 2 razy

Wymiary kortu
– B1 wymiary kortu wynoszą 42 ft. x 21 ft. (12,89 m x 6,40 m) otoczony liniami wypukłymi z wyjątkiem pół do serwisu
– B2, B3 wymiary kortu wynoszą 60 ft. X 27 ft. (18,28 m x 8,23 m)

Rodzaj piłek
Piłki są większe i lżejsze od tych używanych w tradycyjnym tenisie. W środku znajduje się mała dźwiękowa piłeczka. Używalność: do 12 miesięcy od daty pierwszego turnieju

Rodzaj masek na oczy
Zawodnicy każdego kraju używają standardowych masek jak na paraolimpiadzie dla B1

Wymagania na turniejach międzynarodowych
Wszyscy zawodnicy muszą być zrzeszeni przez federację/stowarzyszenie swojego kraju. Gracze nie będą przyjmowani do turnieju bez oficjalnej klasyfikacji wzroku zatwierdzonej przez IBSA. Narodowa federacja lub stowarzyszenie z każdego kraju będzie określać, którzy gracze mogą uczestniczyć w turniejach międzynarodowych.

Przyjęto klasyfikację opartą na przepisach IBSA (International Blind Sports Federation).